De AI Act is niet alleen een verplichtingenlijst — de verordening probeert ook innovatie te ondersteunen, met name voor kleinere spelers die minder capaciteit hebben om complexe regelgeving zelfstandig te doorgronden. Een van de belangrijkste instrumenten daarvoor is de AI-regelgevende testomgeving, beter bekend als "regulatory sandbox".
Wat is een AI-sandbox?
Een AI-sandbox is een door een nationale bevoegde autoriteit gecreëerd, gecontroleerd kader waarbinnen aanbieders — met name MKB-bedrijven en startups — een AI-systeem kunnen ontwikkelen, trainen, valideren en testen voordat het op de markt wordt gebracht, onder direct toezicht en begeleiding van de toezichthouder. Deelname is gratis of tegen redelijke, evenredige kosten voor het MKB.
Wat levert deelname op?
- Directe begeleiding en advies van de toezichthouder over hoe je aan de eisen van de AI Act kunt voldoen, nog vóórdat het systeem live gaat;
- Een exit-rapport aan het einde van het traject, waarin de activiteiten binnen de sandbox worden vastgelegd — dit rapport kan later door markttoezichthouders positief worden meegewogen bij de beoordeling van conformiteit;
- De mogelijkheid om, onder specifieke voorwaarden en met expliciete toestemming van de deelnemer, persoonsgegevens die voor een ander doel zijn verzameld te verwerken voor het ontwikkelen van bepaalde AI-systemen van algemeen belang binnen de sandbox — een uitzondering die los staat van, en niet in de plaats komt van, de reguliere AVG-verplichtingen;
- Kortere doorlooptijden en voorrang bij de latere conformiteitsbeoordelingsprocedure, in verhouding tot de capaciteit van de toezichthouder.
Wat een sandbox niet is
Deelname aan een sandbox is geen vrijstelling van de inhoudelijke eisen van de AI Act, en ook geen garantie dat een systeem later automatisch door een conformiteitsbeoordeling komt. Toezichthouders houden binnen de sandbox volledige bevoegdheid om het testen stop te zetten als er een significant risico ontstaat voor gezondheid, veiligheid of grondrechten dat niet tijdig kan worden verholpen.
Voor wie is dit interessant?
Vooral relevant voor MKB-bedrijven en startups die een AI-systeem ontwikkelen dat waarschijnlijk als hoog risico wordt aangemerkt (bijvoorbeeld in HR, zorg of financiële dienstverlening) en die onzeker zijn of hun aanpak voldoet, voordat ze investeren in een volledige conformiteitsbeoordeling. Zie ons stappenplan voor het MKB voor de bredere context.
De officiële tekst staat in de artikelen 57 tot en met 63 van Verordening (EU) 2024/1689.