Een general-purpose AI-model (GPAI) is een AI-model dat generieke bruikbaarheid heeft en kan worden geïntegreerd in een breed scala aan downstream-toepassingen — denk aan grote taalmodellen zoals de modellen achter ChatGPT, Gemini, Claude of Llama. Omdat zo'n model op zichzelf geen "systeem met een doel" is, past het niet in de reguliere risicoclassificatie uit hoofdstuk III. Daarom introduceert hoofdstuk V van de AI Act een aparte set verplichtingen, van kracht sinds 2 augustus 2025.
Basisverplichtingen voor alle GPAI-aanbieders
Iedere aanbieder van een GPAI-model — ook als het model gratis en open-source beschikbaar wordt gesteld, met enkele uitzonderingen — moet:
- Actuele technische documentatie bijhouden over onder meer trainingsproces, architectuur en testresultaten;
- Informatie en documentatie beschikbaar stellen aan downstream-aanbieders die het model willen integreren in hun eigen AI-systeem;
- Een beleid voor naleving van EU-auteursrecht vaststellen, inclusief het respecteren van opt-outs voor tekst- en datamining;
- Een voldoende gedetailleerde samenvatting publiceren van de content waarop het model is getraind, volgens een sjabloon van het AI Office.
Extra verplichtingen bij systeemrisico
Sommige GPAI-modellen krijgen het label "GPAI-model met systeemrisico" — bijvoorbeeld wanneer de rekenkracht die is gebruikt om het model te trainen boven een drempel van 10^25 FLOPs ligt, of wanneer de Europese Commissie het model op andere gronden aanwijst. Voor deze modellen gelden bovenop de basisverplichtingen:
- Modelevaluaties uitvoeren, inclusief adversarial testing;
- Systeemrisico's op EU-niveau beoordelen en beperken;
- Ernstige incidenten bijhouden en melden aan het AI Office;
- Adequate cyberbeveiliging waarborgen, inclusief bescherming van modelgewichten.
Wie controleert dit?
Toezicht op GPAI-aanbieders ligt — anders dan bij de meeste andere verplichtingen — niet bij nationale toezichthouders maar centraal bij het Europese AI Office, onderdeel van de Europese Commissie. Het AI Office kan documentatie opvragen, modellen laten evalueren en bij overtreding boetes opleggen tot €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet.
Vrijstelling voor open-source modellen
Aanbieders van GPAI-modellen die onder een vrije en open-source licentie worden vrijgegeven — inclusief architectuur, parameters en gebruiksinformatie — zijn vrijgesteld van de documentatie- en informatieverplichtingen, tenzij het model systeemrisico met zich meebrengt. De copyright- en trainingsdata-transparantieverplichtingen blijven wél gelden, ook voor open-source modellen.
De volledige juridische tekst staat in de artikelen 51 t/m 56 van Verordening (EU) 2024/1689. Zie ook de tijdlijn voor hoe deze verplichtingen zich verhouden tot de rest van de gefaseerde invoering.