Niet elk AI-systeem is hoog risico. De meeste chatbots, virtuele assistenten en conversational AI-toepassingen vallen onder beperkt risico — zie de uitleg over risiconiveaus. Voor deze categorie schrijft de AI Act geen conformiteitsbeoordeling voor, maar wél een concrete transparantieplicht uit artikel 50, van kracht sinds 2 augustus 2026.
De kernregel: meld dat het AI is
Aanbieders van AI-systemen die bedoeld zijn om rechtstreeks met natuurlijke personen te interacteren, moeten ervoor zorgen dat gebruikers op de hoogte zijn dat ze met een AI-systeem communiceren. Deze informatieplicht vervalt alleen als het voor een redelijk geïnformeerde, oplettende gebruiker vanuit de context evident is dat er AI aan het werk is.
Wat betekent dit concreet?
- Een chatvenster met de vermelding "Je chat nu met onze virtuele assistent" bij de start van het gesprek voldoet doorgaans;
- Een duidelijk AI-icoon of label bij elke chatbot-respons is een gangbare, robuuste aanpak;
- Puur functionele, evident geautomatiseerde systemen (zoals een simpele IVR-telefoonmenu) vallen doorgaans niet onder deze plicht, omdat de aard van het systeem al duidelijk is;
- Als de chatbot zich voordoet als, of kan worden verward met, een mens — bijvoorbeeld door een persoonsnaam en foto te gebruiken zonder AI-vermelding — is de kans groot dat je niet voldoet.
Uitzondering: rechtshandhaving
De informatieplicht geldt niet wanneer het gebruik van AI-systemen voor de opsporing, voorkoming of vervolging van strafbare feiten is toegestaan bij wet, mits passende waarborgen voor rechten en vrijheden van derden in acht worden genomen.
Meer dan alleen chatbots
Artikel 50 regelt niet alleen chatbots. Ook aanbieders van systemen die synthetische audio, beeld, video of tekst genereren moeten dit op een machineleesbare manier markeren. En wie AI-gegenereerde deepfakes of AI-teksten over onderwerpen van publiek belang publiceert, heeft eigen verplichtingen — zie ons artikel over deepfakes en de transparantieplicht.
Waar dit in de praktijk mis kan gaan
Een klassieke valkuil: een AI-personagenaam ("Sanne van de klantenservice") zonder enige AI-vermelding, gecombineerd met een menselijk ogende profielfoto. Ook het verbergen van de AI-vermelding onderaan een lange pagina met algemene voorwaarden voldoet niet aan de eis dat gebruikers "op de hoogte" zijn — de informatie moet tijdig en op het relevante moment worden gegeven, niet pas achteraf.
Overtreding van de transparantieverplichtingen valt onder de "overige verplichtingen"-categorie in het boetesysteem — zie het volledige overzicht van boetes. De officiële tekst staat in artikel 50 van Verordening (EU) 2024/1689.