De AI Act is technologieneutraal geschreven, maar moet toch ergens een grens trekken: welke software valt onder "AI" en welke niet? Die grens staat in artikel 3, lid 1, en is bewust afgestemd op de definitie die de OESO (OECD) internationaal hanteert — zodat de EU niet met een geheel eigen begrip AI aan de slag gaat.
De officiële definitie
Een AI-systeem is: "een op een machine gebaseerd systeem dat is ontworpen om met een variërende mate van autonomie te werken, dat na uitrol aanpassingsvermogen kan vertonen, en dat voor expliciete of impliciete doelstellingen, uit de ontvangen input afleidt hoe output te genereren zoals voorspellingen, content, aanbevelingen of beslissingen die van invloed kunnen zijn op fysieke of virtuele omgevingen."
Vier kenmerken die samen bepalend zijn
- Machine-gebaseerd — het systeem draait op hardware/software, niet op een puur menselijk proces;
- Autonomie — het systeem werkt met een zekere mate van onafhankelijkheid van menselijke betrokkenheid, ook al is die autonomie soms beperkt;
- Afleiden ("inference") — het systeem leidt uit input zelf af hoe het tot een output komt, in plaats van dat elke stap vooraf handmatig is vastgelegd door een mens;
- Invloed op de omgeving — de output (voorspelling, aanbeveling, beslissing, content) kan fysieke of virtuele omgevingen beïnvloeden.
Wat valt er dus buiten?
Overweging 12 van de AI Act verduidelijkt dat klassieke, regelgebaseerde software — waarbij een mens vooraf alle regels en de output volledig heeft vastgelegd, zonder dat het systeem daarvan kan afwijken of eigen patronen afleidt — geen AI-systeem is in de zin van de wet. Denk aan een simpel rekenblad met vaste formules, een lineair beslisboomscript zonder leercomponent, of software die uitsluitend basisstatistiek uitvoert (gemiddeldes, tellingen) zonder afgeleide voorspellingen. Ook systemen die uitsluitend zijn bedoeld om de wiskundige optimalisatie van een proces te verbeteren zonder afgeleide beslissingen, vallen doorgaans buiten scope.
Waarom deze vraag als eerste komt
Pas als vaststaat dat iets een AI-systeem is, heeft het zin om verder te kijken naar rolverdeling (aanbieder of deployer) en risiconiveau. Software die niet onder de definitie valt, valt volledig buiten de AI Act — ook als het bijvoorbeeld gevoelige HR- of kredietbeslissingen ondersteunt. Andere wetgeving (AVG, sectorregels, consumentenrecht) kan daar dan nog steeds op van toepassing zijn. Gebruik de risico-check als vervolgstap zodra je hebt vastgesteld dat je met een AI-systeem te maken hebt.
De volledige, juridisch bindende tekst staat in artikel 3 van Verordening (EU) 2024/1689, met nadere toelichting in overweging 12 van de considerans.