Annex III van de AI Act merkt AI-systemen die worden gebruikt voor het beoordelen van de kredietwaardigheid van natuurlijke personen of het vaststellen van hun kredietscore expliciet aan als hoog risico — met uitzondering van AI-systemen die uitsluitend worden gebruikt om fraude met financiële diensten op te sporen. Ook AI voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen ten aanzien van natuurlijke personen valt onder deze categorie.
Wat valt hier concreet onder?
- Geautomatiseerde kredietscoringsmodellen voor hypotheken, persoonlijke leningen of zakelijke financiering aan zzp'ers en kleine ondernemers;
- AI die acceptatiebeslissingen voor levens- of ziektekostenverzekeringen ondersteunt of automatiseert;
- AI die premies individueel prijst op basis van voorspelde risico's van de verzekerde.
Systemen die uitsluitend fraude detecteren bij financiële dienstverlening — zonder zelf te beslissen over kredietwaardigheid of premie — vallen buiten deze specifieke hoog-risicocategorie, al kunnen ze om andere redenen alsnog onder een andere Annex III-categorie of onder sectorspecifieke financiële regelgeving vallen.
Verplichte FRIA voor deze sector
Banken, kredietverstrekkers en verzekeraars die zulke systemen inzetten, behoren tot de organisaties waarvoor een Fundamental Rights Impact Assessment verplicht is voordat het systeem in gebruik wordt genomen — zie ons artikel over de FRIA voor wat daarin moet staan.
Samenloop met bestaand financieel toezicht
De financiële sector kent al uitgebreide regelgeving en toezicht, bijvoorbeeld via DNB en de AFM in Nederland, en EU-regels zoals de Richtlijn consumentenkrediet en Solvency II. De AI Act komt bovenop deze bestaande kaders, niet in plaats daarvan. Voor kredietinstellingen en verzekeraars die al onder toezicht staan van een financiële toezichthouder, kan de aangewezen markttoezichthouder voor de AI Act aansluiten bij die bestaande toezichtstructuur, zodat dubbel toezicht zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Wanneer gelden deze regels?
De verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen in de financiële sector zijn van toepassing vanaf 2 augustus 2026. Zie de volledige tijdlijn en het overzicht van boetes bij overtreding.